Haydi fil coupe ile coşalım
Fil coupe' un
manası nedir? Fransızcadan kelimesi kelimesine çevrildiğinde
“kesik iplikler” manasına gelir. Herşey bir örnekle daha
kolay anlaşılmış olacaktır. Numune kumaş, G&M Gunetti
(Chieri, Italy) tarafından dizayn edilip üretildi. Bu kumaşın
ön yüzüdür: 
Ve bu kumaşın arka
yüzüdür: 
Kumaşın arkasındaki uzun atlamalar özel bir makine ile kesilir. Yukarıdaki örnekte henüz kesilmemiş bazı iplikleri görüyorsunuz. Genellikle kesilmek istenen iplikler kaldırılıncaya kadar, kumaşın kesim makinesinden birkaç kez geçmesi gerekir. İlk bakışta, bir kimse “ Bu kolaydır – ekstra atkılı bir dizayndır ve arka bağlantı örgüsü tamamen uzun atlamalardan oluşur ! “ diyebilir.
Eğer bunu demediyseniz, biz size şimdi ilk tavsiyemizi verebiliriz: Ekstra atkıları ve regülatörü tam olarak anlamayan fil-couple ile birşey yapamaz. Regülatörün ne yaptığı ile ilgili bir şüpheniz varsa, ilave atkılar dersini tekrar okuyun (ve uygulayın). Fil-coupe' nin tüm kompeksliğini bir derste anlatacak olursak tamamen şaşırabilirsiniz. Fikirlerimizi aydınlatmak için birkaç farklı kumaş kullanarak fil-coupe' yi adım adım açıklayacağız.
Gerçekten iyi bir desinatör olmak istiyorsanız sadece yeni desenler geliştirmeyi değil aynı zamanda bunların dokunabilrliğini de düşünmelisiniz. Üretim müdürünü ilk müşteri olarak kabul edip başlayalım. Ve müşteriler daima haklıdır. Şey ... hemen hemen. Eğer O (üretim müdürü), bazı desenlerin üretimde problemler oluşturduğunu söylüyorsa, bu duruma sizin güzel desenlerinizi sabote etmeye çalışan teknokratların bir hilesi olarak bakmayın. Problemin nedenini anlamaya çalışın ve problemi hafifletmek veya kaldırmak için deseninizi değiştirmeye hazır olun. Bu derste bu tür problemlerden bazılarını açıklayacağız ve bu problemlerin tamamı dokunabilirlik ile ilgilidir. Müşterilerimizin bizi bu ileri tekniklerle düşünmeleri bizi üzecektir. Dünyanın geri kalanına bu teknikleri açıklamakla, onların zor kazanılan bilgilerinin önemini azaltıyoruz, böylece onların rekabet gücünü düşürüyoruz. Fakat diğer taraftan, Arahne ArahWeave' yi geliştirebildi ve birçok problemi otomatik bir şekilde çözebildi. Böylece müşterilerimiz bilgilerini bizimle paylaşmaktan istifade ettiler.
Fil-coupe' ye gelince: İlk etapta bunu niçin yapacağız? Çünkü biz ilginç, renkli ve yeterince hafif bir kumaşa sahip olmak istiyoruz. Kesim esnasında birçok ipliği atmaya ve birçok üretim problemiyle karşılaşmaya hazırız fakat kumaş alıcıları yüksek fiyatlarla bunları telafi edeceklerdir. Fil-coupe' deki ilk hile bellidir. Ekstra atkıların efekt örgüsü genellikle çok açıktır ve gevşek arka ipliklerinin kesimi esnasında ipliklerin kumaş dışına çekilmesi riski ile çalışırsınız. Öyleyse fil-coupe efektinin etrafına bezayağı örgü (veya diğer sıkı bir örgü) koymamız gerekir. Yukarıdaki şal desenli numunenin arka yüzünü incelerseniz, göreceksiniz ki üstte ve altta bez ayağı örgüsü yoktur. Bu örgüye sadece atkı efektinin sağ ve sol kenarlarında ihtiyaç vardır. Hemen aklımıza gelen ikinci soru: kenarlara ne kadar bezayağı örgüsü koymamız gerekir? Genellikle dokumada olduğu gibi, cevap : gerektiği kadar....Veya kesin bir şekilde: sizin için ne kadar çalışacaksa. Kesme doğruluk testinin sonudur ve belirli iplik tipi,sıklık, efekt örgüsü ve zemin örgüsü ile olan tecrübeniz doğru bezayağı örgü miktarını belirleyecektir. Bu teknikte tecrübeniz yoksa 10.000 m siparişin tamamını dokumadan önce küçük bir numune dokumaya çalışın.
İlk ve hemen hemen
önemsiz örneğimize geçme zamanıdır. ArahPaint'
te beyaz zemin üzerine küçük mavi bir kare
çizdik. ArahWeave' deki Jakar dönüşüm (Jacquard
conversion) penceresinde bu
resmi yükledik ve bazı dönüşüm parametrelerini
ayarladık.
Ekstra atkılar ile fil-coupe arasındaki benzerlikten daha önce söz etmiştik. Tekrar belirtelim ki fil-coupe ekstra atkıların özel bir halidir. Ayarlanacak parametrelerin bir çoğu ekstra atkıların parametreleriyle aynıdır:
Sistem (System): 2; 2 atkı sistemli bir örgü oluşturacağız
Daima (Always): 1; Sadece birinci atkının daima hazır olmasını istiyoruz
Fon düzeni (Ground layout): boş; herhangi özel bir zemin veya ekstra atkı planına ihtiyacımız yok
Atlama (Skip face), zemin atla(ground), arkaya atla(back): 1, 0, 1; kenara 1 nokta kalıncaya kadar bilgisayar ekstra atkılar için örgü koymayacaktır.
Boyuna yönde bağlantı sayısı (Attach at length): 999; büyük bir sayı koyuyoruz, çünkü herhangi bir özel bağlantı istemiyoruz.
Son iki parametre yenidir: Koruma (Protection), bize ekstra atkılı fil-coupe efektinin sağ ve sol kenarına, bilgisayarın bezayağı örgüsünün kaç noktasını yerleştireceğini söyler. Kup uzunluğu' nu (Coupe lenght) kullanmayacapımız için onu bazı büyük sayılara ayarlayacağız.
Başka bir tuhaflık farketmiş olabilirsiniz: Görüntüde sadece iki rengimiz var fakat örgüleri üç renk için ayarlamanız gerekir. Aslında son renk sun'i dir; o daima gri olacaktır ve Koruma (Protection) etiketlidir. Siz onu fil-coupe efektinin sağ ve sol koruma alanındaki örgüyü belirlemek için kullanacaksınız. Biz sadece zemin ve ekstra atkılar için bezayağı örgüsü ayarladık. Beyaz ve mavi renklerin ayarları aynıdır ve basittir: ekstra atkı (fil coupe) tüm çözgü atlamalarına sahip olurken zemin için beyazda bezayağı örgü, mavide ise 8' li atkı sateni kullanılır.
Aşağıdaki resim jakar
dönüşümü sonrası örgüyü
gösterir. Daha sonra örgü düzenle
penceresinde gereksiz atkıları Jakar->Fazla çözgü
ve atkıları iptal et' i (Jacquard->Remove extra warps/wefts)
kullanarak kaldırın. 
Zemin örgünün bir bezayağı örgü olduğunu nihayi kumaşta rahatlıkla görebilirsiniz. Ekstra atkıyı soldan sağa gözlemlersek, uzun atlamalardan önce bezyağı örgüye, sonra satene, daha sonra bezayağı örgüye ve tekrar uzun atlamaya geçtiğini görürüz. Açıkçası, regülatör tüm ekstra atkılar üzerinde aktif olacaktır böylece bu alanda atkı sıklığını iki katına çıkarabileceğiz. Aynı bezayağı örgüsünü koruma olarak hem zemin hem ekstra atkılar için gireceğimizden, koruma alanını bütünüyle gözlemlerseniz nihai örgü bir rips şeklinde gözükecektir. Rips alanında çözgü ipliklerinin sayısını sayabilirsiniz: her iki kenarda da tam olarak 4 tür, dönüşüm parametrelerinde düzenlediğimiz gibi.
Nihai kumaşın
simülasyonuna bir bakalım. Tüketim (Consumption)
penceresinde bir dişten geçen
çözgü sayısı, tarak numarası, atkı sıklığı
ve diğer parametreleri ayarlayıp Sıklık (Density)
penceresinde Teknik veriden alınan sıklık (Density from
technical data) kutucuğunu
işaretlemeyi unutmayın yoksa simülasyon doğru olmayacaktır.
Açıkçası, çözgü ve atkı raporu,
iplik numarası ve renkler ayarlanmış olmalıdır fakat zaten
bunları kendinize hatırlatmış olmalısınız. 
Dokumadan önce deseni
ters çevirmelisiniz çünkü fil-coupe kumaşlar
uzun atlamalar üstte olacak şekilde dokunurlar. Kumaş
silindirine sarılan kumaşın arkasında atlamalar olursa, kesme
makinesinde uzun atlamaları kesmek güç olacaktır.
Dokunduktan sonra kumaş böyle gözükür.
İplikler kesildikten
sonra böyle gözükür. Evet, ArahWeave
fil-coupe kumaşları simule edebilir.
Fil-coupe simülasyonunu
elde edebilmek için İplik sırası->Simülasyon' u (Thread
pattern->Simulation)
seçip Fil kup' u (Fil coupe) işaretleyin. 
Tüm bunları görünce
kendinize sorabilirsiniz: “ Tüm bu telaş niçin? Bir
kare ve kenarlarına farklı renkte iki dik çizgi çizebilirdim
ve bu renklerden istediğime örgüler uygulayabilirdim.”
Haklısınız. Aslında, bu sistem birkaç ay önce ArahWeave' de kullanıldı. ArahPaint iyi kontür düzeltme araçlarına sahiptir ve her yönde istediğiniz sayıda kontür ekleyebilirsiniz. Kontürlerin genişliğini (yani koruma alanının genişliği) ayarlayabilmemiz faydalı bir fonksiyon gibi gözüküyor fakat lüzümlu değil. Teknik aşamadan (ArahWeave' de) ziyade dizayn aşamasında (ArahPaint' te) daha iyi bir ayırım elde ettik. Koruma (kontür) alnını 4' ten 6' ya arttırmamız gerekebilir; çözümden sadece 3 tıklama uzaktayız.
Fakat şimdiki örneği
göz önüne alın. Karelerle coşalım: dikey olarak 1/3
lük bir eğimle kareleri koyalım ve kareler için 6
farklı renk kullanalım. Bu işlem ArahPaint' te bir dakika
alacaktır. Dönüşüm penceresinin boyutu ürkütücü
gözükebilir fakat bir önceki örneğin basit bir
ekstrapolasyonudur (bilinene dayanan tahmin, dış değer bulma).
Yedi atkı sistemi (1 zemin + 6 ekstra atkı) kullanıyoruz ve
karelere saten koyacağız. Bezayağı örgü oluşturan
temel ve korumalı çözgüler hariç çözgüler
yüzme yapar.
İlk olarak, kontürleri elle çizme yaklaşımını hala kullanabileceğinizi düşünebilirsiniz. Tüm karelerin kontürü için sadece bir renk kullanacaksanız bu yapılabilir. Fakat herbir kontür rengi için farklı bir örgü kullanmamız gerekiyor çünkü sadece bir atkıyı bağlamaya ihtiyacımız var. Daha da kötüsü, örneğin, sarının bir alanı var ki sadece orada çalışır, bir alan açık mavidir ve arka yüzde yeşil bir alan vardır. Bu durumları ilave kontür renkleri koyarak ayırmak zorunda kalacaksınız. Kolay bir iş değil. Fakat şanslısınız, bunu yapmak zorunda değiliz çünkü ArahWeave' miz var.
Fazla çözgü
ve atkıların kaldırılması işleminden sonra ipliklerin numara
ve renklerini, çözgü ve atkı sıklıklarını
ayarlayıp simülasyonu inceleyebiliriz. Beş dakikalık bir
çalışmanın sonucu o kadar kötü değil, değil mi
?
Kumaşın arka yüzüne
bir bakalım. Söz verdiğimiz gibi, renkli ve hafif bir
kumaşımız oldu. Hatta kesim sonrası atacağımız iplik miktarı
da o kadar fazla değil, yaklaşık %50. Her neyse, iplikleri
atmaktan çekinmemelisiniz – ne kadar çok atarsanız
sizi tatmin edecek o kadar yüksek fiyat elde edersiniz. Tuhaf
bir dünyada yaşıyoruz değil mi?
Ve bu da fil-coupe kumaş
simülasyonunun arka yüzüdür. Aslında bazı
stilistler arka yüzü tercih ederler ve onu özel bir
kumaş efekti olarak üstte kullanırlar.
Desen aşamasındaki başka bir değişimden bahsetmeliyiz. Herhangi bir alanda fil-coupe için yüzme yapacak ve normal olarak başka bir alanda kumaşın arka yüzüne bağlantı yapacak herhangi bir ekstra atkıyı isteyebilir miyiz? Bu yüzmelerin kesmek için çok küçük fakat sadece yüzme için bırakılan alandan ise çok büyük olduğu yerlerde olabilir. İplikleri isteğinize göre yönlendirmek onları kesim makinesinin kırkımı gibi yarı kontrollü bir işleme terketmekten daha iyidir.
Desen aşaması ve
teknolojik aşamanın ayrımına bağlı olarak, bir
önceki derslerden birindeki resmi tekrar kullanabilir ve onu
farklı bir teknikle dokuyabiliriz. Dönüşüm
yapılacak parametrelerin ayarları bir önceki örneklerle
iki istisna hariç aynıdır. Tüm çözgülerin
yüzmesi yerine 32' li çözgü sateni kullandık.
Bu arka bağlantısı olarak kullanacağımız örgüdür.
Fakat bağlantı yapacağımız alanı nasıl kontrol edeceğiz ve
fil-coupe için yüzme yapacak olan hangisidir? Onu,
örneğimizde değeri 100 olan Kup uzunluğu (Coupe lenght)
parametresiyle ayarlarız.
Bunun anlamı 100 çözgü noktasından daha kısa olan
alanlar bağlanacak ve uzun olanlar yüzme yapar vaziyette
bırakılacak demektir.
Simülasyonu elde
etmek için alışılmış ayarları bir kez daha tekrarlamanız
gerekiyor. İki çiçek ortasındaki bağlantı
noktalarını ve herbir ekstra atkı efektinin dış bordürlerindeki
bezayağı örgünün koruma alanını açıkça
görebilirsiniz. Koruma alan örgüsünün
rengini incelerken, atkı efektini bitiren ipliği de sadece bezayağı
örgüsünün olduğu yerlerde, başka yerde değil,
değiştirebilirsiniz. Eğer ekstra kontür renkleri ile birlikte
çalışacaksanız ve tüm ekstra atkıları aynı alana
bağlayacaksanız, yeni bir problemle karşılaşırsınız. Örgü
dikey olarak bozulacaktır çünkü tüm
atkılar,bezayağı gibi sıkı bir koruma örgüsü ile
birlikte, aynı zemin bölgesine giremiyecektir. ArahWeave'
nin gelişmiş fil-kup dönüşümünü
kullanarak bu bozulmayı giderebilirsiniz. 
Fazla çözgüleri/atkıları
kaldırıp resmi büyütürseniz, kumaş bu şekilde
gözükecektir:
Ve şüphesiz, kumaşın
arka yüzü dokuma esnasında üstte olacaktır. 
...ve iplikler kesildikten
sonra. 
Dikkatli bir gözlemci
kumaşın ön yüzünün simülasyonunda zeminin
tam düzenli olmadığını farkedecetir. Zemin atkılarından
ekstra atkılara ve kumaşın arka yüzüne geçiş
alanını görebilirsiniz. Bu ArahWeave' nin bir “kusur”
udur. Bundan kaçınmak
istiyorsanız, fazla atkıları/çözgüleri
kaldırmadan önce bir simülasyon elde etmelisiniz; o zaman
simülasyonda tam düzgün olacaktır. Fakat bunu
size söylememizin başka bir nedeni var. Yani, bazı hallerde,
zemin örgü çok seyrek (veya çok sık) ise
dokuma esnasında aynı kusur oluşacaktır. Regülatörlü
dokumadan regülatörsüz dokumaya geçiş veya
tersi olduğu zaman bu -düzensiz sıklık- hataları oluşur.
Bazı dokumacılar bu kusuru elle düzeltmeye çalışırlar.
Bazı ekstra “yalancı” regülatör noktaları koyarlar
ve geçişi düzeltmek için gerekli olan yerlerde
bazılarını kaldırırlar. Bu yöntem bazen çalışır ve eğer deney
yapmaktan hoşlanıyorsanız bunu deneyebilirsiniz.
Her zaman olduğu gibi ArahWeave' de bu problemi çözecek otomatik bir yol vardır. Regülatörlüden regülatörsüze geçişi hep birlikte kaldırırız. Heryerde regülatöre sahip olacağız. Üretim için armürleri kaydeder (Save cards for production) penceresinde Zemindeki regülatör (Regulator in ground) ayarını 4, 3, 2 veya sizin için çalışacak bir değere getirin. Program var olan regülatör raporunu alacak ve zemine regülatör ilave edecektir, böylece her yerde regülatöre sahip olacaksınız.
Üstteki resim bu
fonksiyon uygulanmadan önceki renkli örgüyü
gösterir ve aşağıda sonucu görüyorsunuz. Regülatör
numunenin sağında siyah noktalarla gösterilir. Bu yaklaşım,bu
regülatörörlerin kumaşta yeni düzensizlikler
oluşturmasından dolayı başlangıçta tuhaf gözükebilir.
Fakat dokumadan sonra iplikler olması gerektikleri yere
gideceklerdir ve her şey güzel olacaktır. Her 4. zemin
atkısına regülatör koyacaksanız zemin sıklığını %25
azaltmayı unutmayın. Buna kıyasen, her 2. zemin atkısına
regülatör koyacak olursanız, zemin sıklığını %50
azaltmanız gerekir. 
Hüner çantamızı
hemen hemen boşalttık. Kalan bir tanesi kenarlarla ilgilidir,
öyleyse tipik tezgah düzenini tekrar inceleyebiliriz.
ArahWeave penceresinden Örgü->Üretim için
armürleri kaydeder' i (Weave->Save cards for production)
seçin.
Numunenin tezgahta nasıl
göründüğünü incelemek için,
kartların ön görünümü butonuna
tıklayın.
Kumaşın alt kısmının
üstte olacak şekilde dokunduğuna dikkat edin; Kartları
kaydetmeden önce İplik sırası->Ters çevir' i
(Thread Pattern->Reverse)
kullandık. Kartların ön görünümünü
incelerseniz sırasıyla numuneyi, bazı boş kancaları, sağ kenarı, bazı
boş kancaları, atkı değişimi ve regülatörü
görürsünüz. Atkı değişimi ve regülatör
herhangi bir jakar kancası kullanmadan elektronik olarak iletilir ve
elektronik alan beyaz yerine gri ile gösterilir. Kenarların
regülatörün aktif olduğu bölgelerde uzatıldığını
zaten biliyorsunuz. Tüm atkıların girebileceği çok
seyrek bir örgü kullanmalıyız. Fakat burada kenarlar için
olan örgü fil-kup ipliklerinde atlanmış, sadece son dört
çözgü beklediğimiz örgüye sahip. Bu bir
sorun mu?! Hayır, program bunu “istek üzerine” yapar. Eğer
fil-coupe iplikleri kenarların tamamında dokunursa, kesim esnasında
kenarların yırtılması riskiyle karşılaşırsınız. Hayır, biz
bunu istemeyiz. Fakat biz onları kenarların dışına da bırakmak
istemiyoruz, bağlantı yapmayan iplik kumaşın altına düşeceği
için atkı değiştirme mekanizması muhtemelen
karıştıracaktır ve atkılar istemediğimiz yerlerde
dokunacaktır. Böylece fil-coupe ipliklerinin yarısı
kenarların içinde yarısı dışında kalacaktır. İplikler
dokuma esnasında sabitlenmeli fakat kesim esnasında kolaylıkla
çıkmalıdır. 
Klavyede c ye
basarsanız, atkı renklerinde kart ön görünümünü
görebilirsiniz, böylece işlerin nasıl gittiğini
rahatlıkla görebilirsiniz.
Fil-coupe' nin endüstriyel üretimi için bir kesim makinasına ihtiyacınız vardır. Bu son bitim işleminin harici bir firma tarafından yapılabilmesi için onlarla iyi ilişkileriniz olmalıdır. Dokumacılar der ki; terbiyeciler asla hatalarını itiraf etmezler ve kesim gerçekten nazik bir işlemdir. Bıçaklarınızı çok küçük ayarlayıp bir kesim pasajını çok kez tekrarlarsanız pahalı kumaşınız yırtılabilir. İşleri daha da kötüleştirmek için, ki bu tamamen mümkündür, uygun olmayan örgü seçimiyle oluşacak yeni problemlere sebebiyet verebilirsiniz. Bu, yazılımın donanıma zarar vermesi gibi, sebeplerden biridir. Ve yırtık bir kumaşı indirimle dahi satamazsınız.
Fil-coupe' nin bir çeşit dokuma nakışı veya aplikesi olduğunu söyleyebiliriz. Mesleğimiz (veya tabiatımız) gereği dokumacı olduğumuz için, fil-coupe' yi teşvik edeceğiz ve nakışı reddedeceğiz. İplikleri sadece örgü ile oluşturulmuş bir kumaşın üstünlüğü; savunmasının kolay olmasıdır. Kumaşımızın yumuşak tuşesinin gereksiz iğne dalışlarıyla zedelenmesine izin vermeyeceğiz. Daha az duygusal olarak bakarsak; sadece bezayağı örgüsüne sahip bir ürünü değil, yüksek katma değerli bir ürünü teslim etmek istersiniz.
Şimdi fil-coupe ile ilgili her şeyi biliyorsunuz, çok pahalı kumaşlar yapabilirsiniz ve kendinize bir kup (isim Fransızca coupe - Dondurma ve sütlü tatlıların konulduğu kap-TDK) alabilirsiniz ;-)